Tips: Krønsj

Avogtil trengs det litt krønsj. I dessertar til dømes, kan krønsjet vera hakka nøtter eller krokan. I salatar eller supper; krutongar, hakka nøtter. I ein bisarr tradisjon frå Grim skule i Kristiansand er det paprikachips som lagar krønsj. Inni ein loff. Grim er kanskje nett riktig ord….

Henningen og eg har oppdaga ein ny type krønsj, som me likar veldig godt: gigantmais. Dei er puffa, salta kjempestore maiskorn som eg har sett både i nøttefabrikken sin lausvektstand på rema og i ein eigen pose.

I november køyrde me eit par temaveker i heimen, fiskeveke som eg har skrive om i bloggen og vegetar/suppeveke som eg hadde tenkt å skriva om, men ikkje gjorde. Blant suppene me laga då var ei sellerisuppe og ei gylden blomkålsuppe, og begge fekk eit løft av å bli servert med ein neve gigantmais oppå.

I dag er ein sånn dag då det føles som eg aldri skal bli svolten att etter jula, men eg vart likevel litt fysen i kveld. Då varma eg opp resten av gårsdagens søtpotetmos (med gulrot og potet) og strødde mais over. Og voila! Eit deilig måltid med god smak - og krønsj.

Fotogent? Neppe. Men godt. 

Tips til julestria

Dårleg tid eller lite lyst til å laga mat lenge eller ta oppvasken etterpå? 

Ta nokre poteter, omlag so mange som hushaldnigna skal ete. Vask dei. 

Ta ein kålrabi, skrell og skjær i skjever. 

Ta ei pølse av koke/dampesorten. Gjerne ei skikkeleg god ei, som vossakorv, eller som me hadde "dampepølse", evt kokmorr eller grovpølse eller noko. Eller berre streit middagspølse. 

Ha rist i ein stor nok kjele til å romme alt. Hell på vatn legg i potetene og skru på. Etter ei stund,  når potetene er omlag halvferdige, ha i kålrabi og pølse. Eventuelt, dersom det står at pølsa skal dampe/trekke i 50 minutt, legg pølsa nederst og ha i resten etterpå. 

Server med sennep, sylta agurk, raudbet eller graskar (eller anna sylta ein har og likar) og evt ketchup hvis ein synes det er godt. 

Kjempegreier. 

Sommarmiddag på ny balkong

Me har flytta! Til Bakklandet, vakre Bakklandet der kafèane lager postkort av rein kjærleik:

Og her er det fyrste ordentlege måltidet i nytt husvære. Strengt tatt var ikkje dette det aller fyrste måltidet i leiligheita - det var nemleg takeaway pizza og øl med gode vener og hjelparar som var med i flyttesjauen - men det er i alle fall det fyrste måltidet på heilt eigen balkong! Og det var eit lekkert måltid med steikt kjøt og grønsaker som er bakt i omn & steikt på grillpanna.

Råvarene hadde me fått i presang av husvertane me flytta frå - klart det er trist å flytta frå so fine folk!

Kjøt og grønsaker a la Bakklandet

•  1 stykke marinert fårekjøt

• 1 squash i skjever, 1-2 cm tjukke
• 1 korg cherrytomater

• 5 fine poteter i båtar
• 5 sjalottlaukar
• god, smaksett olje
• eventuelt krydder
• Grønn salat

Ha poteter og reinsa sjalottlaukar i ei eldfast form, hell over litt olje og bland godt. Eg bruker hendene slik at alt blir dekka av olje. Salt og pepper og eventuelt anna krydder over. 

Ha cherrytomatene i ei anna eldfast form. Set begge formene i omnen på 200 grader til det er ferdig; potetenenår dei er er møre og har fått litt farge og tomatene når dei sprekk. 

I mellomtida: pensle squash-skjevene med olje. Varm opp grillpanna til supervarm og grill dei på begge sider. Den som ikkje har grillpanne kan steike dei i vanleg panne eller ha bitane i lag med potetene. 

Kjøtet me brukte var ein lekker filet ferdigmarinert fårekjøt. Det brunte eg raskt i supervarm grillpanne, før eg skrudde av varmen på steikeomnen og la kjøtet oppå potetene i nokre minutt. So lot me det kvile litt på skjærefjøla før me skar opp i serveringsstykke.

Server med grønn salat. "Pionersalat" heitte den me hadde fått, ein sprø og fin blanding av smakssterke, litt bitre blad. Og øl. Dette passa strålande bra til øl.

Oljetips

Heldigvis har eg eit lite skap fullt av ulike gode oljar, og eit par av desse brukte eg til denne maten. Til potetene og lauken brukte eg ein olje eg kjøpte på Gotland i fjor sommar: kajpolje av den gotlandske varianten av ramslauk. Det vart ein nydeleg lauksmak.
Squash-skjevene pensla eg med dødsgod kvitlauksolje. Sidan eg hadde desse oljane vart midagen både smaksrik og deilig, og me trong ikkje noko særleg meir smakstilsetjing enn eit lite dryss urtesalt.

Både saltet og kvitlauksoljen fekk eg til jul av tante K og onkel O - ei aldeles strålande julegåve. Alle burde ynskje seg noko slikt til jul, so dei kan laga eit like deilig måltid til sommaren.

Og no?

No skal me bruka litt tid på å flytta ordentleg inn og få oss eit godt system i kjøkenkroken... 

Verdensteatrets Magiske Dunderhonning

Operasongarar, repetitør og instruktør kjem sigande inn frå låven klokka 22. Det same gjer arkitekt og byggesvein frå skogen, der badstova no er panelkledd og snart klar for å bli  inntatt av Hjorth og andre festivaldyr.

Og då står me klare på kjøkenet, operalysmeister Eirik og eg.

 Eg har laga vaflar og Eirik har kokt Verdensteatrets Magiske Dunderhonning. Flott namn? Flott drikk! 

Prinsippet bak magien er ganske enkelt. Du tek ganske enkelt to ingrediensar som ein i utgongspunktet ikkje trur har noko med kvarandre å gjere, og so gjer du noko heilt uventa med dei.

I dette tilfellet: Hell 1,5 liter cocacola i ei gryte. Skrell og del ei ingefærrot i store bitar og ha oppi brusen. Kok. Dess lenger det kokar, dess betre seier Eirik. Server varmt. 

Dette har Verdensteateret visstnok lært i Kina, mest truleg av ein vis mann. Drikken er søt og sterk, og alle operasongarane syntes det kjentes ut som den er veldig god for stemma.

Ein annan vis mann skreiv ein gong at katten er varast i garden. Katten her heiter Arne Næss, og eg er jammen ikkje heilt sikker på om han har blitt særleg var enno. Førebels er han ein leiken, pubertal kar, som jakter på føtene våre under bordet og likar seg best der det er nokon han kan leikebita i fingrane eller gå i vegen for på anna vis. 

  

4-ever pannekaker

Ein gong sat eg ved kjøkenbordet og skreiv i ei minnebok. Det var av den typen med ei lang rekke spørsmål ein skal fylla ut:
Personalia som namn, alder, adresse (= som før, opp ei trapp og inn ei dør*).
Interesser (lesing, vera med venner), Beste fag (norsk), verste fag (mate og gym), favorittmusikk (Ace of Base).......og ikkje minst: Yndlingsmat.

Eg hugsar heilt klart og tydeleg at eg sat ved kjøkenbordet og fylte inn ei slik bok. "Kosn stavast sjokolade" spurde eg pappa, som stod ved kjøkenbenken. Pappa svarte:
"sjokolade e ikkje mat".
Yoghurt kunne han hjelpa meg å stava då, so då blei svaret:

Yoghurt, spageti og pannekaker.

Pannekaker, denne røra av egg, mjølk og kveitemjøl, steikt, bretta i fire og lagt i den brune, eldfaste forma. Servert med blåbærsyltetøy, bacon eller sukker. Hjå Inga og Ragnhild hadde dei alltid ertesuppe før pannekakene, stort sett på tysdagar.

Det var vanskeleg då, men i dag ville det vore utruleg mykje vanskelegare å definera yndlingsmat på ei kort linja i ei minnebok. Det er vel gjerne derfor eg har laga matblogg?

Det hender framleis at me har pannekaker i klassisk stil til middag, altså blåbær og flesk. Men like ofte er dei laga etter slumpemetode og fylt med det som fantes i skapet nett då, gjerne som resultat av at middagskreativitetn er lik null. Som her om dagen, då fylte eg dei med ajvar, pesto og spinat, la dobbelt og gratinerte litt i omnen. Enkelt og godt. Og relativt kjapt. Hugs at tida går fortare om ein har eit radioprogram som selskap!


Forslag til pannekakefyll

• ajvar (paprikasaus)
• tomatsaus
• pesto (fx heimelaga med brennenesle som her til høgre)
• spinat, forvella eller stekt, gjerne med kvitlauk
• bitar av skinke, fårepølse, anna kjøttpålegg hvis ein absolutt treng noko kjøt
• ost sjølvsagt. All ost som er god smelta er god. Både inni og over. 
• hummus
• sopp, gjerne litt steikt på førehand

Og ikkje minst:

• RESTAR! Nesten alt av middagsrestar, gryter, fisk , kjøt og grønsaker passer inn i pannekaker.  Ein må berre bruka litt skjønn og tenka på kva ein sjølv likar. Kokte poteter? Åjadda! Kokte grønsaker som er litt kjipe? Hakk dei opp, krydre godt, klæss i litt feta og pakk inn i pannekakene. Supperest? Hvis den er tjukk nok - kjør på. 

For variasjonar i røra går det an å eksperimentera med mjøl. Sjølv er eg glad i byggmjøl, og synes at rug blir litt heftig. Regulere kor tjukk røra blir med vatn/mjølk og evt egg.  Stort sett lagar eg røre etter kast i hop-prinsippet, og det blir stort sett bra. Feigingar og perfeksjonistar kan sjå her. 

* Apropos adresse. Her var det mykje rom for kreativitet, då absolutt alle i minneboka hadde den same adressa: 5640 Eikelandsosen, eventuelt E.osen dersom det var liten plass. Eller "Fjord`n" på slang. Dette var trass alt 10 - 15 år før gatenamn og husnummer kom til bygda. 

Biprodukt av marengs

Dette innlegget følger opp det førre. For kva skal du gjera med dei 3 eggeplommene du får til overs etter du har laga marengs? Kjent problem. Men no kan du slutta å riva deg i håret!

Ordentligmat.no har svaret. Det vil seie - det fins sikkert mange andre svar og, men eg bruker berre dette:
Majones eller aioli på to minutt. Oppskrifta finn du her, og slik gjer du det:

På randen av interiørblogging

Kva er dette? Interiørbloggtendensar? 

Ja.

Me har nemleg gått til eit nytt, stort skritt i sambuarskapet. Me har investert i oppvaskmaskin. Og eit skoskap, det er det eg står midt oppi. 

Men det er jo mat som står i fokus, og i anledning IKEA-turen vil eg informera om følgande: Stikkelsesbær heiter KRUSBÄR på svensk. Og det smakar heilt okei. 

IKEA har enormt mange kjempesmarte triks, men blant dei aller, aller smartaste er pølse til 5 kroner ved utgangen. Eg blir heilt utkøyrd av ein runde, og då er det skikkeleg freistande med pølse. Ane seier at den pølsa er so billig at ho ikkje tør tenka på kva som er inni den. Eg er ikkje redd for pølser, eg er meir redd for lettbrus. 

Neste innlegg frå IKEA: Test om hyllebærsafta deira lagar like god drink som Ida si heimelagde saft. 

Heimedag

For å vere heilt ærleg er eg usikker på den store miljømessige eller økonomiske gevinsten ein får av å laga Alt Godt sine opptenningsrullar. Men det bryr eg meg ikkje om, og presenterer heller fira gode grunnar til å bruka tid på å laga dei uansett. I stigande rekkefølge:

4. Kjensla av at det er fornuftig å bruka stumpar og restar av stearinlys til noko.

3. Kjensla av å få brukt opp alle reklameavisene som kjem i posten fordi ein ENNO IKKJE har fått opp ein «Reklame Neitakk»-klistrelapp.

2. Den generelt gode kjensla av Å LAGA NOKO SJØLV.

1. Den mest konkrete og beste grunnen av dei alle: Det er utruleg lett å tenna opp med desse rullane, sjølv i ein kronglete og vanskeleg omn som vår.

Og slik gjer du det:

Set på radioen, eller ei fin plate (til dømes denne) på repeat.

Smelt stearin over vassbad, eg bruker eit stort sylteglas eg har mista loket til. Rull saman 2 sider av ei avis, fest med hyssing eller bomullstrådar, klipp opp i passande storleik. Eg rulla frå botnen, altså den lengste sida, og klippa opp i 4 bitar. Det blei slanke, fine rullar. Dypp halve i stearinen, det kan henda du må tilta litt for å få dekt opp til omlag midten.

La størkna medan du lagar fleire rullar. Dypp andre halvparten, og halve av dei nye. La størkna medan du lagar fleire rullar. Dypp andre halvparten, og halve av dei nye. La størkna medan du lagar fleire rullar. Dypp andre halvparten, og halve av dei nye. La størkna medan du lagar fleire rullar. Dypp andre halvparten, og halve av dei nye. La størkna medan du lagar fleire rullar. Dypp andre halvparten, og halve av dei nye. La størkna medan du lagar fleire rullar. Dypp andre halvparten, og halve av dei nye.

Og dette kan du halda på med til det er tomt for stearin eller aviser, eller du blir lei. Eller til du blir akutt svolten og bruker 10-20 minutt på å laga ei ikkje veldig vakker, men god:

Rask, enkel suppa

Omtrentlege mengder til ein person:

• 5 – 7,5 dl vatn,
• suppebuljong tilsvarande mengda vatn
• ein dæsj Sriracha, annan chili-saus eller litt hakka fersk chili
• 4-5 tørka soppar hvis du har

La det småkoka, medan du har i: 

• 1/2 kvitlauk av typen utan fedd, skore i tynne skjever.
• 1- 1/2 gulrot, med mindre du oppdagar at det ikkje er gulrøtter att.
• Ein liten bit finstrimla hovudkål, med mindre du oppdager at det er myggel på den.
• Ein liten porsjon nudlar, til dømes eit nøste av desse festlege, fargerike nudlane frå ei asia-sjappe.

Når det syder og alt er mørt, knekk eit romtemperert egg oppi. Dette er den einaste formen for posjering eg nokonlunde beherskar. Det vil seie, det kvite sprer seg jo rundt i krafta som brudeslør i sommarbris, men i denne suppa gjer det ikkje so mykje. Det blir ikkje like pent, berre. Difor viser eg fram ein litt penare variant som eg laga tidlegare i veka: 

Klar tale: Et meir grønt

Sjå denne filmen. Bruk 20 minutt av livet ditt, for det er heile framtida verdt.


 Eg elskar ted.com for dei mange gode foredraga som ligg der. Dette foredraget her skremmer meg litt, men det inspirerer meg og! Det er ikkje berre ein interessant tanke, men det er tvingande naudsynt med meir vegetarianisme i verda. Bittman sine tal er klare i talen.

Det er mange som har innført kjøttfri mandag, eller meatless monday som det heiter på engelsk. Og det er bra. Men er det nok å kutta ned til ein vegetarisk middag i veka? I filmen seier Bittman at me bør halvera kjøtforbruket vårt. Rett nok snakkar han til amerikanarar, men eg reknar med at det same gjeld for nordmenn. 

Uansett, for den som føler seg truffe av dette fins det mange kjelder til inspirasjon, og eg har eit par heilt konkrete tips: 

Fyrst og framst vil eg, for lesarar i Trondheim, anbefala Persilleriet, både å stikka innom for deilig mat, men ikkje minst for kurs. Sjå kor fint det såg ut då Henningen og eg var på kurs med dei! Fleire av rettane me lært der har gått rett inn i vårt faste, kvardagslege middagsrepertoir. 

Ekstremt bra, utrolig fint legg ut spanande og freistande vegetariske oppskrifter kvar måndag (og eg gler meg til å prøva oppskrifta deira på ravioli med sitronsmør). Lenka går til postane deira merka med mat. 

Siljes Reise blir i blant eit hakk for RAW for meg, so var det der eg fyrst vart tipsa om kikertpannekaker, ein rett me lagar både titt og ofte.

Kva med vegetarsushi frå Elri?

Det fins utruleg mange ulike matbloggar, mange med vegetarisk fokus, og hvis eg skal trekka fram ein til, so må det nesten bli denne fine her: 101 Cookbooks. 

Og frå mine eigne oppskrifter - kanskje eg kan freista med Shakshuka? Tomatsuppa? Raudbetsuppa? 

Less meat, less junk, more plants.

It`s a simple formula: Eat food. 

Eat real food. 

Mark Bittman

Tørk tårene, kjære lauk!

Tomaten henger i solen

og tenker fornøyd som så:

Stappfull av vitaminer

gleder jeg store og små.

Men løken ligger i kjelleren

og grubler stumt på sin gåte:

Hva kan det være i vegen med meg

som bare får folk til å gråte?

Inger Hagerup

Tørk tårene, kjære lauk, for det er ingenting i vegen med deg! Ingenting i det heile tatt.

Lauk er sunt, billig og ikkje minst veldig godt. I alle fall når den blir blanka og steikt på lav varme i lang, lang tid, til den har blitt karamellisert og mjuk og eit heilt vidunderleg tilbehør til foreksempel steikt fisk. Eller som fransk lauksuppe. Eller laukpai.

Go ape. Go wild. Eat plants.

Persilleriet ligg rett ved Trøndelag Teater og kallar seg eit grønnsaksspiseri. Der kan ein stikke innom for ein fabelaktig lunsj, middag eller takeaway, alt utan kjøt. Det smaker eksotisk og krydra og deilig, kvar gong ser eg fascinert på den fargerike massen i isopor-boksen og tenker "KVA? KORLEIS?" og drøymer om å laga det sjølv.

Og no kan eg det! For eg har vore på kurs!