Soff gottinår, nyta mi!

Me bestemte oss for å invitera nokre vener og feira nyttår. Og me bestemte oss for å steika ein heil kalkun. Det hadde me jo aldri gjort før, so det måtte då gå bra. Og det gjekk faktisk so bra at den eine gjesten meinte det var det beste kalkunmåltidet han hadde smakt. Hurra!

I intervju med ordentlege kokkar om kva tips og råd dei vil gje for å lukkast på kjøkenet seier dei ofte at det er lurt å ha alt klart på førehand og rydda undervegs. Det har eg knapt gjort før i heile mitt liv, men når ein legg opp til middag & dessert for 7 personar samtidig som ein skal pakka ut av to koffertar, vaska heile leiligheita og vera med ein baby som ikkje synes det er naudsynt å sova lenger enn 20 minutt i slengen - då har ein ikkje anna val enn å vera godt førebudd.

So heile dagen vart delt inn i førebuings-, rydde-, luftetur-, og fullføringsfasar. Og det gjekk som ei kula! Det einaste eg ikkje rakk var å vaska håret, men det gjorde ikkjo so mykje. Sidan maten var klargjort og førebudd over fleire rundar hadde eg også fått vaska opp og rydda undervegs, so då gjestene kom var det faktisk ryddig på kjøkenbenken bortsett frå eit par ting som måtte gjerast ferdig rett før servering.
Og midt på benken: Ein stor, flott kalkun.

Kalkun:
Kalkunen, frossen, vart kjøpt inn 21. desember, og lagt inn i det kaldaste kjøleskapet vårt for å tina sakte der og vere klar til nyttår ei veke etter.  Me visste ikkje kor mange me kom til å bli, max 10 trudde me, so eg kjøpte ein fugl på nesten 8 kilo.

Då me kom til Trondheim att dagen før dagen tok me fuglen ut og sjekka om den passa i steikeomnen: Det gjorde den. Puh.
Inspirert av Nigella la me heile greia i ein balje over natta og fylte balja med ein snedig lake. Me mangla det meste av det Nigella sa me skulle bruka, so Henningen laga sin eigen vri: Masse salt, mange halve klementiner, anis, nellik, kanelstang - og eit par desiliter ublanda gløgg.
Laken skal visstnok gjera kalkunen både saftig og smaksrik - men eg er usikker på om det er nok med berre ei natt.

Eg hadde lese masse om korleis ein kan unngå at fuglen blir tørr, og testa ut eit par tips.
Fyrst: bardering. Eg løsna skinnet over brystet og lirka inn eit lag bacon.
Deretter stappa eg fuglen med 10 halve klementiner.
Tilslutt la me fuglen i langpanne, krydra, og la eit kjempestykke smør* på toppen. Oppå la eg ein fuktig kjøkenhandduk før eg helte appelsinjus i forma og ein liten boks øl over heile greia.

Poenget med handduken hadde eg lese om på internettet. Den skulle halda fuglen fuktig og hindra at toppen, brystet blir tørt før låra er ferdig. Duken skulle haldast fuktig ved jamnleg ausing, men me gløymde ut å ausa mot slutten, so den vart ganske tørr. Under var skinnet brunt og crispy.

Funka desse triksa? Tja. Smaken var fabelaktig, men kjøtet vart litt tørt her og der likevel. Men det gjorde ingenting, for me hadde nok av saus. Og for ein saus!

Saus:
Kvelden før kokte me kraft på innmaten som låg i ein pose inne i fuglen: hjarte, krås og lever.
Neste dag hakka eg opp masse champignon, steika og blanda i. Då me tok ut fuglen blanda me i sjya frå langpanna. Rett før servering kokte me sausen opp og lot den småkoka i 5 minutt, før me hadde i fløyte og masse grovhakka bladpersille. Smakte til med salt og pepper.
Det blei omlag ei liter saus, feit og lekker. Og dødsgod.

Søtpotetmos:
Søtpoteter, 5 vanlege poteter, 3 lange gulrøtter. Eg skrella og delte opp grønsakene på morgonen, og lot dei ligga i vatn til koking. Ein time før gjestene skulle koma kokte me dei til dei var so møre at dei (i alle fall søtpoteten) nesten gjekk i oppløysing. Då helte me av vatnet og lot det dampa nesten tørt før eg moste med smør* og fløyte. For ein glatt konsistens avslutta eg med ein runde med stavmiksaren.

Rosenkål med dijon:
Denne rosenkåloppskrifta er ein schlager frå Debbie (signe deg, Debbie!) på Smitten kitchen. Rosenkålen vart reinsa og steikt om morgonen. Like før servering blanka  Henningen ein finhakka sjalottlauk og blanda med sennep, creme fraiche og kvitvin til ein saus. Rosenkålen kom opp i sausen og fekk eit kjapt oppkok.

Tranebærsyltetøy:
Eg såg posen med ferske tranebær på meny då eg handla inn, og slang den med. Det skal jo trass alt vere "cranberry sauce" med til ein trad amerikansk kalkunmiddag! Ved litt søking på nett oppdaga eg at sausen er meir syltetøy enn saus, so eg kallar den for det. Igjen var det favorittamerikanaren min (i bloggverda i alle fall) som stod for inspirasjonen, men eg fulgte ikkje oppskrifta slavisk. I staden hadde eg posen med ferske bær i ei gryte og kokte opp i lag med 4-5 grovhakka fiken, eit par spiseskeier brunsukker og ein dæsj marsala (italiensk dessertvin eg har lært om frå Nigella). Det fekk småkoka i omlag 25 minutt.

* Da einaste so e ber`enn smør er meira smør.
Arne Brimi

Eg elskar egg.

Eg elskar korleis eggeplomma emulgerer med olje til fantasisk majones eller aioli. Eg elskar dei knekt oppi snasen tomatsaus, aka shakshuka. Eg elskar måten egg og sukker blir til tjukk og deilig eggedosis for kakerøre på 30 sekund i den superraske mixmasteren min. Eg elskar korleis eggekviter og sukker blir den lekraste marengs. 

Men mest av alt elskar eg dei til frukost.

Eg elskar dei smilande, der det gule sovidt har byrja stivne.

Tradisjonelle speilegg i lange banar;

bakt, "speilegg" Hellstrøm-style;

 i tortilla, spansk omelett med poteter og lauk og paprikakrydder;

Og eg elskar dei posjert, servert med eit dryss estragon på heimelaga brød med nøtter;

Bakte Hellstrøm-egg
(oppskrifta kjem frå "Enkelt og perfekt". Dei einaste oppskriftene eg har prøvd der kjem frå kapittelet om egg.)

• Ha 1 ss vatn og ein klatt smør i ei lita eldfast porsjonsform (ørepanner, kokotte, cremebrulee-form...). Ei form per person.
• Set omnen på 200 grader og la formene stå til smøret er smelta og vatnet byrjar å forsvinne.
• Knekk og skil egget, salte kvitene og legg i forma (stort sett lagar me eitt om gongen, men det er plass til to i formene våre). Sett eggeplommene til side, pass på at dei ikkje sprekk.
• La dei stå til kvitene er nesten stivna. Slepp plommene ned i kviten og set tilbake i ovnen til plommene er ferdige. Kor lenge dei står kjem an på korleis du vil ha dei. Både Henning og Hellstrøm vil ha dei varme men ikkje stivna i det heile. For min del er det okei om dei har byrja å koagulere litt i kanten.
• Krydre og smaksett etter ønske. Eg anbefaler litt estragon eller paprikapulver eller nokre dråpar balsamico eller nokre dråpar worchestershiresaus.
• Server med rista brød og ellers det som høyrer til ein god fokus. 

Tortilla a la Henning

• Set steikeomnen på 180 grader. 
• Skjær kokte poteter i skiver. Varm smør eller olje i ei steikepanne som toler å stå i steikeomn.
• Steik litt lauk til dei byrjer å bli litt blanke. Ha i potetene. 
• Knekk egg i bolle og pisk lett saman med mjølk eller vatn. Kor mykje? Nok til å dekka potetene i steikepanna. Krydre med salt, pepper og spansk paprikapulver.
• Hell eggeblandinga over potetene og lauk. Når panna er varm treng det ikkje stå på omnen lenger, men smekk heile greia ned i steikeomnen. 
• La det stå til det er ferdig, som betyr: Litt brun på toppen, men ikkje gummiaktig. Den skal stort sett vere stivna, men kan godt vera litt skjelvande i midten.

Posjerte egg

Eg har prøvd og prøvd, men får aldri til å posjere egg, sjølv om eg har forsøkt alle triksa på internettet. Eg har forsøkt med heilt ferske egg, eg har passa på at vatnet boblar men ikkje koker. Eg har hatt litt eddik i. Eg har rørt fort rundt og laga malstraum i midten av kjelen. Eg har knekt egga i ei metallause eg har smurt med olje og helt dei forsiktig i vatnet. Eg har hatt dei i med kopp. Eg har knekt dei rett i. Eg har forsøkt å samle trådane med ei skei. 

Og uansett kva eg prøver, so treff egga vatnent og spreier seg ut i eit nydeleg slørs om straks blir kvitt. Tynne trådar over heile kjelen, og ein stor, gul planet i midten; det einaste som held seg samla. 

Men Henning får det til heldigvis. 

PS. Eg elskar smør og, so ein vakker dag (fortrinnsvis ein dag med besøk) skal eg laga denne eggeretten frå den strålande Alice B. Toklas kokebok;

Egg Francis Picabia

Knekk 8 egg i en bolle og bland dem godt med en gaffel, tilsett salt, men ikke noe pepper. Hell eggene i ein kasserolle - ja, en kasserolle, nei, ikke en stekepanne. Sett kasserollen på svært, svært svak varme, rør i eggene emd en gaffel hele tiden mens det svært sakte tilsettes 225 g smør i svært små mengder - ikke det grann mindre, heller mer hvis du kan få deg til å gjøre det. Det tar ca. 1/2 time å lage denne retten. Eggene blir selvsagt ike til eggerøre, men med alt smøret, ingen erstatning tillatt, skapes en elegant konsistens kanskje bare gourmeter vil sette pris på.

3. desember

Eg er so krampehipp bloggar at eg blir flau: Eg står på Byscenen, på Trondhjemsdesignernes julemarked og oppdaterer bloggen sidan eg ikkje rakk det før eg måtte ta bussen heimefrå. MEGALOL!

I det eg skal til å bevega meg inn i eit handycrafty, førjuls handlebonanza synes eg det er på sin plass å minna både meg sjølv og andre på at det ekle kjøpehysteriet med neonlys og julemaskara verken bidrar til trivsel, snille barn eller har noko med den eigentlege julebodskapen å gjera. Dette minner eg om med følgande to kulturprodukt:

Eit kunstverk eg sjølv har produsert på whiteboarden til Gjøran og dei, inspirert av den hysteriske bloggen "Ugly renaissance babies" og luke ein i Alternativ julekalender: Honningbarna sin kritiske song "God Jul jesus". Alternativ Julekalender er ein digital, musikalsk julekalender eg anbefaler av heile mitt hjarte, og songen til Honningbarna er skarp og kritisk med full av frekke formuleringar og punkete haldning.

Ja, men so er det jo ein matblogg dette her, so det må vere noko matrelatert, og i desse smørkrisetider har eg tre kjekke tips:

1. Det er ikkje SO ille med Melange at det ikkje går an å ty til når mediehysteriet har fått oss til å gå mann av huse av mangel på smør.
2. Ta vare på bacon- eller ribbefett. Hell da i ein boks eller eit glas eller noko, oppbevar i kjøleskapet og bruk det på skjevo, eller til å steika i. Arne Brimi sa da på radioen i stad og, faktisk. 
3. Go crazy  - lag smøret ditt sjølv. 

Sjå kva eg teikna!

PS: Trondhjæmmers: kom innom julemarknaden! Mykje fint og flott!
PS 2: Gratularises til den som klarar å finna den skjulte smørpakken i posten. 

Stress < Fest

Eg hadde lagt store planer for laurdagsmiddagen, men heilt gløymd å passa tida, og med eitt oppdaga eg at eg hadde i underkant av tre kvarter på å laga og eta middag før eg måtte ut av huset. Stress? 

Men so berre kokte me litt pasta, dampa litt brokkoli og steikte laks i ca 30 sekund på kvar side før me la alt på fat og helte salviesmør ove heile herligheiten - og på under 15 minutt hadde me ein heilt fantastisk, vidunderleg deilig middag. Fest!

Dagens laks: Salma.
Det er mange som hyllar Salma på same måte som Tor Tør hylla skodespelarinna med same namn i ungdomsbladet Topp på 90-talet, men alle er ikkje like einige i at det er verdens beste fisk. Sjå her til dømes, eit interessant blogginlegg som er kritisk til den enorme hypen.
Konklusjonen er likevel ikkje negativ, og sjølv vil eg trekka fram følgande gode sider ved frk. Salma: Når du har kjøpt eit stykke salma kan du vera heilt sikker på at du har kjøpt eit godt stykke fisk. Og har du dårleg tid slepp du å reinsa skinn og pilla bein, og du kan lika godt eta den rå som tilberedt. Eg likar den godt heilt rå når den skal vera sushi, eller som her: sovidt litt varma ytterst.

Salviesmør:

Smelt ei passe mengde smør etter kor mange som skal ete og kor mykje pasta det skal vere. Eg er jo einig med Arne Brimi i at "det einaste som er betre enn smør er meira smør", so eg tok omlag 40 gram og 15-20 ferske salvieblad. Hakk salvien med den praktiske teknikken chiffonade, der du ruller blada saman og hakker rullen opp slik at det blir lange, tynne bitar. Ha salvien i smøret og surr det på middels varme til smøret blir brunt og nøtteaktig, og salvieblada blir sprø og krympa. 

Konklusjon: 

For ein middagsrett! For ein festmat! 

Eg rakk jobb med fin margin, og vart likevel både mett og glad. Faktisk so mett at eg ikkje vart svolten att før ti-tida om kvelden. Og so var det slett ikkje so dyrt heller. La meg gjera eit forsøk på eit reknestykke der eg reknar grovt og omtrentleg:

Brokkolien kosta 9.90, og me brukte omlag halve: 5 kroner.

Salvieplanta kosta 30 kroner, og eg kan sei at me bruka omlag 1/3 av den: 10 kroner

Pastaen kosta 15 kroner, og me bruka vel om lag halve posen: 8 kroner

Salmalaks, eit stykke på omlag 300 gram: 60 kroner

Smør: gidd ikkje rekna ut, for eg hugsar ikkje kva smøret kosta. 

Tilsaman blir dette 93 kroner, som vil seia under 50 kroner per person. Og det er jo ikkje so verst!

Eg trur dette er den perfekte retten hvis ein skal invitera nokon på ein romantisk middag heim til seg. 

Kvar siste smule vart eten opp.