Verdensteatrets Magiske Dunderhonning

Operasongarar, repetitør og instruktør kjem sigande inn frå låven klokka 22. Det same gjer arkitekt og byggesvein frå skogen, der badstova no er panelkledd og snart klar for å bli  inntatt av Hjorth og andre festivaldyr.

Og då står me klare på kjøkenet, operalysmeister Eirik og eg.

 Eg har laga vaflar og Eirik har kokt Verdensteatrets Magiske Dunderhonning. Flott namn? Flott drikk! 

Prinsippet bak magien er ganske enkelt. Du tek ganske enkelt to ingrediensar som ein i utgongspunktet ikkje trur har noko med kvarandre å gjere, og so gjer du noko heilt uventa med dei.

I dette tilfellet: Hell 1,5 liter cocacola i ei gryte. Skrell og del ei ingefærrot i store bitar og ha oppi brusen. Kok. Dess lenger det kokar, dess betre seier Eirik. Server varmt. 

Dette har Verdensteateret visstnok lært i Kina, mest truleg av ein vis mann. Drikken er søt og sterk, og alle operasongarane syntes det kjentes ut som den er veldig god for stemma.

Ein annan vis mann skreiv ein gong at katten er varast i garden. Katten her heiter Arne Næss, og eg er jammen ikkje heilt sikker på om han har blitt særleg var enno. Førebels er han ein leiken, pubertal kar, som jakter på føtene våre under bordet og likar seg best der det er nokon han kan leikebita i fingrane eller gå i vegen for på anna vis. 

  

Fisk til ein skokk!

Mesteparten av tida er Loddgarden i Melhus ein ganske vanleg, roleg gard i Melhus. Men ikkje no! No er det snart festivaltider, og det kjem stadig fleire til I dag kom eit lite lass orkestermusikantar også, i tillegg operasongararane, teknikararane, frivillige sjauarar, badstubyggarar og fleire til - so i dag var me ikkje mindre enn 18 til bords. Det er festivalforpleining, det!

Gislaug har tatt frisørbuksa på. 

Det var ei lita stund i dag tidleg, då det gjekk opp for meg akkurat kor mange eg skulle laga middag til, at eg kjente eit snev av stress. Men det enkle er ofte det beste, so eg tenkte langpanna og eg tenkte lauk, paprika, fisk og tomatsaus. Heldigvis var Henningen med og handla so me var to hovud som tenkte ut fiskemengda. Og då vart det gjort.

Loddgardens fiskemiddag for festivalfolk

til ca 20 personar.

• 8 lauk
• 7 paprika
• 4 pk frossen torsk a 900 gram
• 6 boksar hakka tomater
• Laupstikke frå hagen
• Salt, pepper, og krydderet som er for handa

Legg fisken i botn av 2 langpanner.

Del lauk i båtar og paprika i strimlar, og fordel utover.

Hakk opp laupstikke og dryss over, salte og pepre.

Hell over tomatboksar, tre i par langpanne.

Set i omn med varmlufta på, og ca 200 grader.
Det stod om lag ein time og eit kvarter, men fisken var frosen då eg sette det inni, so om filetane er tinte treng det nok mindre tid. 

Me hadde kokte poteter til, eg kokte 5 kg fine nypoteter, og det var rikeleg. Det var rømme til og, som gjorde seg utruleg godt. Særleg den eine rømmen, som det var rørt riven peparrot inn i! Sterkt og deilig, men litt for sterkt for dei som ikkje var førebudd på det, smilefjes. 

Langbordet har plass til tolv, so me åt i to omgangar. Det er ikkje ofte eg et middag medan ein strykekvartett øver i naborommet. Det  kallar eg taffelmusikk!

Alle blei mette, og dei sa det var godt utan at eg hadde spurd fyrst. Det tek eg som eit godt teikn!

Det er kjekt å ta utfordringa og oppdaga at eg kan, men eg trur ikkje eg skal satsa på å bli industrikokk med det fyrste. 

Ettermiddagskaffi for cellisten med festivalens flottaste namn: Ivan Valentin

Medbrakte, sjølvsådde kornblomar i kveldssola. 

Festival, dugnadsmat og morgonstemning

Det er jammen ikkje ofte eg skriv poetiske beretningar om morgonstundene mine. Stort sett fordi dei er so sjeldne. Eller korte. 

Men når me vakna klokka 7 av at kattungen hoppa opp i senga mellom oss og maler so det høyres ut som ein middels motorbåt. Når utsikta ved kaffibordet er morgonlys over grøn åker.

Når festivalstemninga sakte siv inn i kvar krok på tunet i takt med at badstova reises ved fossen og operaen tek form på låven. Når gangen fylles opp av sko etter som fleir og fleir festivallagarar meir eller mindre flytter inn. 

Når Henningen og eg er fyrst til å stå opp i hovudhuset og rekk å førebu middagen (eg) og å setja ein brøddeig (han) medan me høyrer på Neil Young før dei andre står opp. 

Då er dagen i dag verdt å skriva om. Eg legg tilogmed ut ein liten video av den utruleg lekre lyden kyllingfiletar lagar når dei blir blanda med marinade. 

Eg legg ut oppskrifta på det eg har gjort so langt, sjølv om ingen har smakt på dette enno. I verste fall får eg sletta heile posten hvis det viser seg å vera heilt katastrofalt.

Dagens dugnadsmiddag: Kylling med persille, tabasco og pepperrot

Marinade:

• Olje
• Honnning
• Sitronsaft
• Tabasco
• Riven peparrot
• Persille (eg brukte tørka, men det var fordi det var det som stod her)
• Krydder, fx kyllingkryddermix med pepper, paprika, koriander og sennepsfrø

Dette blanda eg saman. Eg laga i to rundar, ein bolle til grønsakene og ein til kyllingfileten. Det er ikkje lett å angje mengder men til kvar av rundane brukte eg omlag 2 ss kvar av honning, sitronsaft og riven peparrot, i tillegg til mange dæsjar tabasco (6-7 rist på flaska), krydder so det monar og olje til ynskt mengd. Dette piska eg godt saman med gaffel i bollen, slik at olja emulgerer med resten og det blir ein fin, heilskapleg marinade. So blanda eg det i to bollar med: 

• 1 kg gulrøtter, vaska og kutta i stavar
• 1 stort sellerirothovude, kutta i stavar
• 2 kg kyllingfilet i store bitar

Dette skal serverast med saltbakt mandelpotet og kyllingsaus i 16-tida i dag. Sjølv er eg på jobb på den tida. Håper det blir godt for festivalfolket!

Plakaten er komme! Operainstruktør og festivalsjef er glade.

Fjøsfestivalens Badstovesnute for Dugnadsfolk

En Suppe, kaldet paa Norsk Brændesnude

Det kokes en god sterk buljongsuppe med gulrøtter, persillerøtter og sellerirøtter skåret i terninger, noe syre og kjørvel og litt mel og smør. Denne suppen kokes inntil den er ferdig. I forveien har man kokte en utvannet røket oksekjøttpølse godt mør og skåret den i slike terninger som røttene sammen med noen tørkede epler skåret i strimler. Litt vineddik og sukker has på suppen. Når den nå har fått et opkkok, er den klar til anrettelse. 

For tida les eg eit praktverk av Henry Notaker, utgjeve i samband med OL i -94: Ganens Makt – Norsk

kokekunst og matkultur gjennom tusen år. Det er både artig og lærerikt. Eg har kome til 1850-talet, og so lang har det meste vore for kuriositetar å rekne, eller direkte traurig. Sild og velling? Kuriøst, men ikkje veldig freistande!

Boka inneheld mest fakta og historie, men også oppskrifter, sjølv om dei fleste er so lite detaljerte at dei er meir som antydande framgongsmåter å rekna. Og faktisk måtte eg lesa heilt fram til 1783 før eg fann ei oppskrift eg hadde lyst til å prøva, den over attgjevne Brændesnute, frå ei kokebok utgjeve i København av «spisemesteren ved St. Hans Hospital, Carl Müller. 

Den ville eg laga! Og eit passande høve baud seg raskt, då verdas finaste festival hadde dugnad kun eit par dagar seinare. Eit solid arbeidslag støypte fundament til badstova i fossen, og eg såg mitt snitt til å koka dei ei like solid dugnadssup til gjengen. 

Før kokinga gjorde eg litt research i andre kokebøker eg har for å samanlikna oppskrifter.  Henriette Schønberg Erken har kålrabi, potet og persille (ikkje -rot) i snuten sin. Tom Victor Gausdal har byggryn, neper og timian. Eg ville vera mest tru mot 1783- varianten, byta berre ut tørka eple med eit friskt eit, og hadde i øl sidan eg ikkje visste om buljongen eg hadde kunne kvalifiseras som «god». For 6 vaksne, herav 5 svoltne dugnadsarbeidarar og den siste ein berre litt svolten kokk vart det då slik:

Fjøsfestivalens Badstovesnute for Dugnadsfolk

7 mellomstore gulrøtter

1 sellerirotknoll

1 pk persillerot

3 ss smør

3 ss kveitemjøl

3,3 dl øl (ein liten boks), evt litt mindre

ca 2 dl vatn

2 stk vossakorv

1 eple

1 bunt frisk kjørvel

Eg byrja med å smelte smøret i ei stor gryte medan eg hakka opp røttene. Det er jo ofte eit poeng at slike grønsaksterningar skal vera so små og so like som mogleg - men det gidd ikkje eg. Eg forsøker å få dei omlag jamnstore so dei skal bli omlag like kokte, men det får då vera grenser på pirkearbeid! 

Røttene fekk surra i smøret, so dryssa eg mjølet over og rørte rundt so grønsakene vart dekt. 

Deretter hadde eg over ein liten boks øl og omlag 2 liter vatn og lot det småkoka til grønsakene vart møre. 

Pølsene skar eg i bitar og lot trekka med i omlag 20 minutt. Mot slutten skar eg eit eple i terningar  og hakka opp kjørvelbunten og rørte inn. 

Når so arbeidslaget kom frå skogen var suppa klar til servering, med flatbrød frå Rørosbakeriet og erterbrød til. Erterbrød har eg ikkje smaka før, men Henry Notaker skriv om det stadig vekk. Det er eit flatbrød baka på malte erter (ertemjøl). Ertesmaken er framtredande, og det gjekk på magisk vis utruleg godt saman med suppa! Gudbrandsdølen i selskapet var den einaste som hadde kjennskap til erterbrød frå før. 

Kjekke karar med breie ryggar. 

Eit godt, bondsk langbord.

Tilsmaking er viktig. Posering likæns.