I just KÅL to say...

I love you.

Grønnkål er stor og kraftig og vakker. Tidvis litt grov, men riktig behandla er det deilig, deilig.

For ei tid sidan såg eg denne interessante saken med forfattarar sine oppskriftstips, og merksemda mi vart fyrst tend ved Jonathan Franzen sin enkle, kjekke rett: Pasta med grønkål.  Eg ler av introduksjonen  oppskrifta har fått:


 We want to make fun of Jonathan Franzen for calling this garlicky pasta “handsome,” “private,” “erotic” and “virtuous,” but we want to eat it so much that we can’t quite bring ourselves to give him any lip.

Det er noko corny med orda han brukar for å skildra retten sin, den gode mannen. Men middag som er enkel å laga, billeg og sunn er alltid velkomen i min heim. Og særleg enkle, men deilige forslag til å bruka favorittingrediensar som eg ikkje har prøvd ut i so mange oppskrifter før.

Me gjorde eit par endringar då. Det eine er safransoljen eg kjøpte på ferietur til Gotland i august. Og det andre er akkurat det Franzen kallar vanhelligelse: me reiv parmesan over. Me har no heller aldri vore so opptatt av det heilage.

Pasta med grønkål, på enklaste vis.

• Riv passelege bitar av grønkålen, ikkje ta med grov stilk. 
• Kok pasta, fx spaghetti i salta vatn.
• Hakk kvitlauk fint, steik den i olivenolje til den lukter deilig og er litt brun. Pass på at den ikkje blir brent! Brent kvitlauk er gresseleg. 
• Hell pastaen over i dørslag, ta av litt pastavatn til neste punkt.
• Damp kålen i litt av vatnet til den fell saman og blir mør. 
• Bland kål, pasta og olje med kvitlauk, kverne litt pepper over. Hell også over litt safranolje hvis du har, i tilfelle du og har vore på gotland eller noko.
• Server med parmesan om du er rampete, utan dersom du er tru mot skrifta. 

Tid for å nesla seg litt

Heilt fram til bomullen kom for fullt på byrjinga av 1800-talet vart brenneneslene dyrka, hausta og spunne til garn. Nesleduk var visst både mjukare og finare enn lin, og vart brukt til både undertøy og dukar.  I steinalderen vart neslefiber brukt til å bøta garn. I tillegg skal nesler i foret gje både feitare og betre mjølk, og hvis høns får det vil dei legga betre egg. Og på toppen av det heile inneheld brennenesler A- og C-vitamin, mineralsalt, fosfor, kalium, kisel, kalsium og jern, og har dobbelt so stor næringsverdi som gulrot.

Alt dette har eg lært av Annemarta Borgen, i Urtehagen på Knatten.  

Å laga brenneneslesuppe er so enkelt at det er rørande. Rett nok må ein utsetja seg for stikkefare, men det kan gå utruleg fint. Ta på hanskar eller ein pose på handa. Eller plukk "nedanfrå" dersom det er litt plass mellom plantene. Vær direkte og tøff i trykket, du brenn deg berre der du streifer borti. Dersom skaden er ute fungerer det faktisk å gni løvetannblad på, so svir det mindre.

Det trengs 1-2 liter nesler for å laga ei suppa til 2-4 personar. Neslene har ein mild og fin smak. Mengda er so laus fordi det blir godt uansett, ei suppe med meir nesler i smakar meir og er grønare, men det går fint med ei litt tynnare suppa og.  Anten rensar du medan du plukkar, ellers gjer du det når du kjem inn. Eg anbefaler uansett å skylla slik at evt insekt og slikt dett ut. Grovhakk om du vil, men heile greia blir jo stavmixa seinare. So gjer du slik:

• Hakk lauk, blank den litt i olje. Press evt eit kvitlaukfedd i også.
• Ha i neslene, la dei falla saman.
• Hell på buljong/kraft/vatn til ynskt mengd suppa. 
• Ha eventuelt i ei kokt potet for tjukning.
• Kok i 10 minutt-ish, til neslene er heilt møre. Stavmiks heile greia.
• Hell i ein dæsj med hmjølk/fløyte/rømme/kremfresh og varm opp litt. 
• Smak til med salt og pepar.

Suppa kan ein servera med posjert egg, som på biletet under. Eller med sprøsteikt bacon. Brød til hvis ein vil ha det, eller ein kan rett og slett ha mykje mindre vatn i suppa, berre fløyte/rømme/kremfresh. Då kan den bli ein flott stuing som tilbehør til noko anna. Dersom ein ikkje orkar å plukka nok nesler kan du spe på med spinat.

 Det er dei nye skota på våren kan etast, men dersom ein er flink og "stussar" neslene sine ofte kan ein plukka nye skot heile sommaren gjennom seiest det, og på internetten las eg om ei som pleier å forvella nesler og frysa dei i klumpar på storleik med tennisballar. Kvar tennisball blir suppe nok til to personar. Me må berre eta litt hjort ut av frysen so det blir plass, og so skal eg sporenstreks gå i gong med plukkinga!

Eigentleg ville eg kalla dette innlegget Neslekjærleik, for det var so deilig eit ordspel. Men det er litt frekt, for eg har ikkje kome det sjølv - det var tittelen i det nokså nye matmagasinet til Aftenposten: Mat fra Norge. I det siste nummeret der står det litt om brennenesler. Okei lesnad, men ikkje like spanande som Annemarta Borgen skriv!

Ein annan neslerett. Nesler kan brukast omlag alle stader der ein bruker spinat. Med utgongspunkt i denne oppskrifta på ravioli med spinat laga me ravioli fylt med brennenesler og fersk mozzarella. Det var fyrste gong me laga ravioli, og deigein blei litt hard. Men det var utruleg godt, og eit retteleg festmåltid!

Lat meg presentera: brennenesle- og mozzarellafylt ravioli, salviesmør, laks og røresteikte grønnsaker. 

Tomatsuppa FTW

Som eg har nemnd tidlegare i haust har eg ei svigermor, og ho er eg bra heldig med. I kveld er me på middags- og tv-besøk sidan me ikkje har tv-signal sjølv (fordi me ikkje vil), og me har lyst til å sjå dokumentaren om ei tysk dame som lever utan pengar. Ja, og so berre fordi det er triveleg å stikka innom for god mat og triveleg prat.

Til middag fekk me ei tomatsuppe som var so god at eg åt tre porsjonar før eg ikkje hadde sjans til å få ned ei skei til. Tomatsuppe altså. Det er ganske billig, ganske sunt, ganske vanleg - og tidvis AKKURAT det ein treng, til dømes på ein haustdag som denne.

Svigermor er eit av dei vidunderlege menneska som har velbrukte kokebøker som flommer over med lappar med oppskrifter ho har fått av vener og familie. Denne suppa kjem frå Elisabeth, og eg anbefaler den veldig sterkt. Hallo, milde, langvarige haust! Du har fått deg ein raud følgesven for livet!


Tomatsuppe

Me åt opp alt.

1 raud paprika
1 gul lauk
1 fedd kvitlauk
1 boks hakka tomater
5 ss olje
1 buljongterning
5 dl vatn
1/2 ts tørka basilikum
oregano

• Hakk paprika og lauk,
• Press eller hakk kvitlauksfeddet etter kva du ynskjer,
• Småkok til det tjuknar.

Svigermor 3-dobla oppskrifta til 4 vaksne menneske, og serverte nysteikte vridde baguettar til. 

Og etterpå var det tid for kaffi og ein liten after eight.

Tørk tårene, kjære lauk!

Tomaten henger i solen

og tenker fornøyd som så:

Stappfull av vitaminer

gleder jeg store og små.

Men løken ligger i kjelleren

og grubler stumt på sin gåte:

Hva kan det være i vegen med meg

som bare får folk til å gråte?

Inger Hagerup

Tørk tårene, kjære lauk, for det er ingenting i vegen med deg! Ingenting i det heile tatt.

Lauk er sunt, billig og ikkje minst veldig godt. I alle fall når den blir blanka og steikt på lav varme i lang, lang tid, til den har blitt karamellisert og mjuk og eit heilt vidunderleg tilbehør til foreksempel steikt fisk. Eller som fransk lauksuppe. Eller laukpai.