Gnocchiverkstad

I går påstod Henning at eg berre lager ting ein gong; ein påstand som berre delvis er riktig. Rett nok er det ei enorm mengde oppskrifter eller idear eg berre prøver ut ein gong - men i ny og ne dukker det opp eit konsept eg ikkje klarer å la fara. Og då hender det at sjølv juksemari, snarvegskokken, går grundig til verks.

I fjor haust hadde me nokre rundar med forsøk på gnocchi av graskar, inspirert av ei oppskrift på ein blogg eg ikkje finn att lenger. Forsøka vart riktig so ymse - dei blei enten for harde og seige med for mykje mjøl eller mjuke og fuzzy med for like mjøl. Men resultatet vart alltid sopass interessant at eg ikkje heilt gav meg.

I dag var det tid for å gjere eit nytt forsøk, denne gongen med søtpotet. Eg googla og las forskjellige oppskrifter og framgongsmåtar før eg kom fram til ein metode som gav eit resultat me var skikkeleg nøgde med. 

Dette er ekte søndagsmiddag i betydningen "mat som tar veldig lang tid å tilbereda". Frå ferdigbakte og ferdig avkjølte søtpoteter på benken til servert middag tok det i underkant av 2 timar - og det er 2 timar med aktiv matlaging! Det kan også vere ein fordel å vere fleire, for då kan ein laga samlebånd og få sakene unna i ein fei. 

Søtpotetgnocchi

Mengdene her er vanskeleg å vurdera, då søtpotet er av varierande storleik og det ikkje fins noko eksakt mål for kor mykje mjøl som skal til. I dag bakte eg 1 veldig stor og 3-4 mindre søtpoteter - tilsaman utgjorde det rundt 850 gram då dei var ferdig bakt og reinsa. Til det gjekk det i underkant av 200 gram mjøl til saman, deig og "utbaking".

Du treng: 

Søtpotet

Eit egg

Muskat

Pepper

Kveitemjøl

Det går med ein del utstyr og: Ein bakebolle, kjele med vatn på kokepunktet, bolle med isvatn, sprøytepose. 

• Bak søtpotet i omn til dei er supermøre - gjerne på lav varme over lang tid. Stikk hol i skalet på søtpotetene fyrst, slik at dei ikkej sprekk. 

• Avkjøl dei ferdige søtpotetene til du lett kan ta på dei med hendene. Ha innhaldet over i ein bolle, og mos med valgfritt redskap til ein so glatt mos som du berre kan få til.  

• Kok opp ein stor kjele vatn med ein god del salt - ei god spiseskei per liter vatn. 
• Bland eit egg, muskat og pepper godt inn i mosen. 
• Ha kveitemjøl og sikt klart ved sida av bollen. Sikt over ein del mjøl (eit par dl til å byrja med) og bland forsiktig inn i mosen med slikkepott. 

• Når det kjem saman og er blitt litt som deig kan du testa om deigen er bra ved å laga ein liten bolle med eit par skeier. Slepp oppi vatnet. Hvis den løyser seg opp og flyt ut må du tilsetja litt meir mjøl. Gnocchiane synk ned på botnen, men flyt opp på overflata når dei er nesten ferdig.  
• Når deigen er bra er det tid for det smarte trikset eg fann ut av i dag: å fylla ein sprøytepose med røra/deigen, og sprøyta gnocchiar på eit godt mjøla brett. Storleik ein plass mellom valnøtt og hasselnøtter. Sikt mjølv over alle.
• Bruk ei teskei til å hente opp dei små bollane, kast dei litt mellom hendene slik at mjølet blir jamnt, men tynt fordelt over heile overflata. Men obs! Deigen er so mjuk, so mjuk, so ikkje vær for hardhendt med dei. 

• Slepp bollane forsiktig i vatnet som er varmt og pittelitt boblande, men ikkje kokande. Aus dei opp med holsleiv når dei kjem på overflaten og har lugge der og bobla litt 
• Legg ferdige gnocchiar i ein bolle isvatn ei lita stund, fisk dei opp att med holsleiva og legg på eit brett til dei er ferdige. 

Me serverte desse mjuke smakfulle små lekkerbiskane med salviesmør, nykverna pepper og strimlar av bogskinke. Dei er veldig søte, desse gnocchiane, so det gjorde seg med glas syrleg lambic til .

re-laks

Ein inkognito Fusing poserer med laksaskjorta og serveringsbrett:

Det er ikkje god å vita kva ein skal meina om oppdrettsnæringa. Eg har ikkje sett meg ordentleg inn i saka, so eg veit ikkje kva eg burde gjere. 

Men dette veit eg: Dei kjekke porsjonspakka stykka frå frysedisken er ein rask og deilig middag. Hvis ein har gløymd å ta dei ut av frysen går det veldig fort å tine dei i ein lunka vatn (utan å opne pakka!).

Ein naturellvariant. 

Laksestykka treng verken lang tid eller noko særleg dilldall for å bli bra, men det hender seg at eg får ånda over meg til å gjere noko meir med dei rosa fiskestykka. I vinter har eg kokkelurt saman to deilige marinadar som også kan bli ein god saus. 

Wasabimarinade

• 1-5 cm wasabipasta frå tube
• klunk olje
•  ein del soyasaus
• liten dæsj fiskesaus
• klype sukker
• sitronskvis/ dæsj sitronsaft

Servert med enkel salat og ei blanding av heil havre, kvit og brun quinoa.

Appelsin og rosmarin-marinade

• appelsinsaft (eit par ss hvis saft frå butikk, safta av 1/2-1 frukt hvis ferske appelsiner
• klunk olje
• finhakka fersk eller tørka rosmarin
• dæsj soyasaus
• dæsj eplesidereddik

Servert med byggris, agurksalat og lettsteikte grønsaker. 

Framgongsmåte for begge: 

Ha alle ingrediensane i ein bolle og visp dei veldig godt saman. Smak til den riktige balansen mellom salt (soyasaus), syre (sitron, eplesidereddik) og smaktilsetjingane. 

Legg fiskestykka i marinaden, og la ligge. Gjerne lenge. Snu nokre gongar. 

Set varme på steike- eller grillpanna, og legg fiskestykka i når panna er varm. Steik til du ser det forandrar farge nederst og snu. Det beste er når det er ei brun, litt sprø steikeskorpe ytst, men framleis mørkerosa i midten. Det tek ikkje mange minutta! 

Legg til side fiskestykka, hald dei gjerne varme hvis dei må venta litt. 

Ikkje skru av steikepanna, men hell i marinaderesten. Klæss i ein dæsj kesam eller liknande og gjerne litt smør. Visp godt til det blir jamnt og tjukt og kanskje litt skummande. 

Server med salat eller grønsaker, og ditt favorittilbehør. Som det kjem fram av bileta er ymse korn ein favoritt her i huset. 

Eg elskar egg.

Eg elskar korleis eggeplomma emulgerer med olje til fantasisk majones eller aioli. Eg elskar dei knekt oppi snasen tomatsaus, aka shakshuka. Eg elskar måten egg og sukker blir til tjukk og deilig eggedosis for kakerøre på 30 sekund i den superraske mixmasteren min. Eg elskar korleis eggekviter og sukker blir den lekraste marengs. 

Men mest av alt elskar eg dei til frukost.

Eg elskar dei smilande, der det gule sovidt har byrja stivne.

Tradisjonelle speilegg i lange banar;

bakt, "speilegg" Hellstrøm-style;

 i tortilla, spansk omelett med poteter og lauk og paprikakrydder;

Og eg elskar dei posjert, servert med eit dryss estragon på heimelaga brød med nøtter;

Bakte Hellstrøm-egg
(oppskrifta kjem frå "Enkelt og perfekt". Dei einaste oppskriftene eg har prøvd der kjem frå kapittelet om egg.)

• Ha 1 ss vatn og ein klatt smør i ei lita eldfast porsjonsform (ørepanner, kokotte, cremebrulee-form...). Ei form per person.
• Set omnen på 200 grader og la formene stå til smøret er smelta og vatnet byrjar å forsvinne.
• Knekk og skil egget, salte kvitene og legg i forma (stort sett lagar me eitt om gongen, men det er plass til to i formene våre). Sett eggeplommene til side, pass på at dei ikkje sprekk.
• La dei stå til kvitene er nesten stivna. Slepp plommene ned i kviten og set tilbake i ovnen til plommene er ferdige. Kor lenge dei står kjem an på korleis du vil ha dei. Både Henning og Hellstrøm vil ha dei varme men ikkje stivna i det heile. For min del er det okei om dei har byrja å koagulere litt i kanten.
• Krydre og smaksett etter ønske. Eg anbefaler litt estragon eller paprikapulver eller nokre dråpar balsamico eller nokre dråpar worchestershiresaus.
• Server med rista brød og ellers det som høyrer til ein god fokus. 

Tortilla a la Henning

• Set steikeomnen på 180 grader. 
• Skjær kokte poteter i skiver. Varm smør eller olje i ei steikepanne som toler å stå i steikeomn.
• Steik litt lauk til dei byrjer å bli litt blanke. Ha i potetene. 
• Knekk egg i bolle og pisk lett saman med mjølk eller vatn. Kor mykje? Nok til å dekka potetene i steikepanna. Krydre med salt, pepper og spansk paprikapulver.
• Hell eggeblandinga over potetene og lauk. Når panna er varm treng det ikkje stå på omnen lenger, men smekk heile greia ned i steikeomnen. 
• La det stå til det er ferdig, som betyr: Litt brun på toppen, men ikkje gummiaktig. Den skal stort sett vere stivna, men kan godt vera litt skjelvande i midten.

Posjerte egg

Eg har prøvd og prøvd, men får aldri til å posjere egg, sjølv om eg har forsøkt alle triksa på internettet. Eg har forsøkt med heilt ferske egg, eg har passa på at vatnet boblar men ikkje koker. Eg har hatt litt eddik i. Eg har rørt fort rundt og laga malstraum i midten av kjelen. Eg har knekt egga i ei metallause eg har smurt med olje og helt dei forsiktig i vatnet. Eg har hatt dei i med kopp. Eg har knekt dei rett i. Eg har forsøkt å samle trådane med ei skei. 

Og uansett kva eg prøver, so treff egga vatnent og spreier seg ut i eit nydeleg slørs om straks blir kvitt. Tynne trådar over heile kjelen, og ein stor, gul planet i midten; det einaste som held seg samla. 

Men Henning får det til heldigvis. 

PS. Eg elskar smør og, so ein vakker dag (fortrinnsvis ein dag med besøk) skal eg laga denne eggeretten frå den strålande Alice B. Toklas kokebok;

Egg Francis Picabia

Knekk 8 egg i en bolle og bland dem godt med en gaffel, tilsett salt, men ikke noe pepper. Hell eggene i ein kasserolle - ja, en kasserolle, nei, ikke en stekepanne. Sett kasserollen på svært, svært svak varme, rør i eggene emd en gaffel hele tiden mens det svært sakte tilsettes 225 g smør i svært små mengder - ikke det grann mindre, heller mer hvis du kan få deg til å gjøre det. Det tar ca. 1/2 time å lage denne retten. Eggene blir selvsagt ike til eggerøre, men med alt smøret, ingen erstatning tillatt, skapes en elegant konsistens kanskje bare gourmeter vil sette pris på.

Dikt om dagens middag

Lørdagsmiddag
Familiemiddag;
Nyfiska ørret med agurksalat, potet og rømme.

Fiskarane fraus for maten,
so tusen takk for den!

Matprat/Latprat

Prinsipp skal vere rettleiande, ein målestokk. Det er lett å fortelja seg sjølv at dei ikkje er absolutte - eller ein kan ha fleire ulike prinsipp, nok til at det går an å velga og vraka der det høver best. Det går an å ha som hovudprinsipp at maten skal vera sunn, at næringsinnhaldet skal vera balansert.  Det går an å villa kutta ned på kjøtforbruket og berre kjøpa økologisk, kortreist, rettferdig, kvalitetskjøt. Og at hovudinnhaldet i kosten skal vere vegetarisk. Samtidig går det også an å villa bidra mindre til all maten som blir kasta i (den vestlege, rike) verda. Og so hender det at dei sel røykte kjøtpølser til 10 kroner pakken pga datostemplinga.

Og når eg er seint ferdig på jobb og ikkje kjem heim før klokka halv seks - då er det lite høgverdige prinsipp og visjonar som gjeld. Då vil eg berre ha mat. Fort. (Men det bør framleis smaka godt.)

Kvardagsmiddag: Pølse, pasta, pesto

2 pølser
2 små raudlauk
olje, salt, pittelitt sukker
spaghetti til 2
2 toppa ts raud pesto
salt, pepper etc.

Kok spaghetti.
Skjær laukane i nokså tjukke (1/2 cm - 1 cm) skjever/ringar. Varm opp litt olje i steikepanna, ha i lauken. Dryss over salt og pittelitt sukker. Steik til litt brun.
Skjær pølsene i skjever. Ha i steikepanna. Steik lauk og pølser til ferdig, rør rundt.

Når spaghettien er ferdig, hell i dørslag. Ha i raud pesto og bland inn.

Et.

Bonus! Klubb! Kake!

Her kjem enno ei oppskrift frå Bønner og linser av Camilla Jensen*. Den handler nemleg ikkje utelukkande om bønner og linser, men har også eit kapittel som heiter Bonus: Kaker og annen kos, og der fann eg ei oppskrift eg ikkje kunne la ligge; Epleostekake med ferskost.

I helga var eg på tur med ein venninnegjeng frå ein tidlegare arbeidsplass. Nei, vent litt. Venninnegjeng? Det er faktisk KLUBB.

Og klubben fungerer også som bonus - det er ein nyklassisk klubb utan strikketøy med med nok av vin
og god mat og latter. Ei deilig lita øy i kvardagen med intern humor, støyande latter og god stemning. Uironisk, triveleg. Bonus! Takk for ein fantastisk tur!

Marie diska opp med ein imponerande 4-rettar på fredagskvelden. Difor sparte me epleostekaka eg laga til frukostbordet i staden, servert etter den obligatoriske frukosthovudretten egg og bacon.

Rustikk, men vakker kake. Og krem til. 

Epleostekake med ferskost

Det høyres utruleg imponerande ut å laga sin eigen ferskost berre for ei kakeoppskrift (so det må du fortelja om!), men det var veldig lite jobb (det treng du ikkje nemna). Det vil seie- ein må planlegga litt og helst laga osten dagen før - men det er enkelt og raskt, og sjølve kaka var veldig kjapp og grei sjølv om det er mange operasjonar.


Ferskost

1 liter kefir
1 beger seterrømme

Bland kefir og rømme godt saman i stor kjele. La det nesten koke opp på svak varme. Når det byrjer å skilja seg (klar væske, kvit masse som klumper seg litt) trekker du kjelen frå. IKKJE rør rundt!
No skal osten silast frå mysen, med osteklede eller rein kjøkenhandkuk over sikt eller dørslag, over eit høgt kar med nok plass til mysen. Fest kledet. La det renne av!

Mysen, den klare væska som blir att kan brukast i bakst.


Kake
Set omnen på 175 grader.

Botn:
250 gram havrekjeks
100 g smør, smelta
1/2 dl rørsukker

Knus kjeks (min favorittmetode er å ha den i pose og so dælja laus med kjevle). Bland ingrediensane til botn, og spre utover botnen og opp langs kanten i ei tett springform. Forsteik botnen i 5-10 minutt.

Det står ikkje noko om storleik på forma i oppskrifta. Eg brukte den mellomste i sett på tre. Då blei botnen litt tjukk (men det var deilig), men eg fekk berre plass til halvparten av epla i oppskrifta. Men resten passa.

Fyll:
5-6 epler (eg brukte berre 3!)
2 dl rørsukker
3 egg
halvparten av ostemassen
1 ts malt kanel

Skrell epla om du vil, og skjær dei i båtar. Eg hadde skalet på, og laga tynne båtar so det vart fleire lag i ein fin vifteformasjon. Eg pleier å dryssa kanel over eplebåtane, men den kan også has i røra.
Visp egg og sukker luftig, rør inn halvparten av ferskosten (og evt kanel) og hell over eplene.
Steik ca ein time nederst i omnen.

Krem:
Halvparten av ostemassen
rive skal frå 1 sitron
2-3 ss melis
frø frå 1 vaniljestang
Mitt tillegg: 1 beger vaniljekesam

Bland saman ingrediensane og set kaldt til kaka skal brukast. Eg brukte vaniljekesam fordi eg ville drøya kremen litt. Osten min var nemleg ganske fast, og ikkje so mykje - kanskje eg den renna av litt lenge?

I følge oppskrifta skal kremen smørast på den heilt avkjølte kaka (og sidan dryssast med 100g hakka mandlar og pyntast med "en blomst eller et høstløv på toppen") men eg likte den bleike fargen og den sprø, lett sprukne overflata, og serverte kremen i ei skål på sida.


Ei nydeleg kake som passar til alle høve!

Eg innser at dette biletet ser meir ut som interiørblogg enn matblogg, men lar det stå likevel.

Flott dame fotograferer flott utsikt.

*Eg vedgår at eg funderer litt over konseptet oppphavsrett på oppskrifter. Eg veit det har gått litt debattar på internettet om håndverksopphavsrett - om folk som lager ting som liknar veldig på andre sine og gjer det ut for å vere sine eigne. Men matblogging er jo ikkje SALG - eg tjener ikkje eit raudt øre på å legge ut oppskrifter som ikkje er mine eigne. Difor tar eg sjansen på at Camilla Jensen blir mest glad for at den deilige kaka hennar når ut til folket. OG! Finn du boka synes eg du skal kjøpa henne, for alle kan få auka livskvalitet av å laga meir mat med bønner og linser. Og epleostekaker med ferskost.

Våre bønner er høyrde 2

I år kjøpte eg berre ei bok på mammutsal "Bønner og linser" av Camilla Jensen. Den såg fin ut med kjapp gjennomblaing, og eg har tenkt fleire gongar i det siste at husstanden burde blåsa liv i bønner og belg-matlaginga vår. Og det klarte boka, og på ein søndagsformiddag hadde eg kokt kikerter (etter ein veldig praktisk hurtigmetode frå boka), sett spirer i glas og sådd karsefrø på kjøkenpapir:

Eg kallar dette: lekkert stilleben med kokebok

Og det er veldig fin bok! Bileta er fine, papirkvaliteten er deilig. Og teksten er tidvids rett på oppskrift, tidvis informativ og tidvis personlege anekdoter om kor oppskrifta kjem frå. God blanding, akkurat slik eg likar å lese.

Inspirasjonen kjem frå heile verda der dei bruker linser og bønner, frå cowboymat med brune bønner og flesk til linsesuppe med kokos og koriander. Det er kapittel om smaksløftarar (som krydderblandingar og gremolata) og det er eit bonuskapittel: Kaker og annen kos. Derfrå laga eg ei heilt fantastisk eplekake som skal få eit eige innlegg seinare.

Den fyrste oppskrifta eg prøvde frå denne boka var ein hit, og berre på namnet var eg seld;

Kikertcouscous med sitron og mynte.

Work in progress med myntekvist, minimorter med dressing.

Noko so bra! Eg hadde ei mynteplanta i vinduskarmen som desperat strakk sine lange, tynner kvistar med vindauga og det vesle solskinet som fins. So eg klippa den hardt og brutalt ned, og laga ein vidunderleg salat inspirert av Camilla Jensen sin. Her gjer eg hennar mengder, sjølv om eg ikkje fulgte den særleg slavisk.

2 fedd kvitlauk
salt
1 dl god olje
saft og skall av 1 sitron
pepper

Støt hvitløk grovt i morter (eller hakk den) sammen med litt salt. Rør i olivenolje og tilsett sitronsaften litt etter litt. Smak til med salt og pepper.

Bland sammen:
150 g kikerter (evt 2 bokser, skylt og avrent)
1 liter kokt couscous
1 agurk, i små terninger
1 liten rødløk, skåret i tynne skiver
et par never soltørkede tomater, lagt i bløt og skåret i terninger
3-4 never mynte, grovhakket  (Her seier Camilla Jensen "gjerne flere ulike sorter. Men det hadde ikkje eg og, det funka bra det og!)

I tillegg grovhakka eg nokre deilige oliven (i olje &krydder) og hadde i salaten.

Camilla Jensen fortel at retten kjem frå Marokko der den ofte blir servert til lam, og ho foreslår å bruka den som nistemat fordi den er ypparleg til det. Eg serverte den til formiddagsmat saman med noko naan-aktig brød frå Fruktkorga og nøkkelost, og var veldig, veldig nøgd.

Og so sykla sprekasen til byn. Er han ikkje kjekk i sykkelantrekket sitt?