Søte, bløte

Det veks stikkelsbærbuskar på to stader på tunet der eg bur. Den eine står like ved innkøyrselen, men bæra som vaks på den fekk ingen menneske nyta. Like før bæra var modne kom ein stareflokk, og svosj - det var ikkje eit bær att på busken.

Den andre busken hadde eg fullstendig gløymd, den står gøymd mellom viltveksande buskar, ugras og eit stakkars ungt epletre som ligg bøygd under vekta av sine eigne frukt. Den busken hadde verken staren eller eg lagt merke til. Der hadde mengder av store stikkelsbær fått henga i fred - faktisk so lenge at fleire av dei hadde byrja å råtne på kvisten.

Eg ville laga kompott av bæra eg plukka i kveld. Kompott, eller frukgraut (kva er skilnaden?) er jo nesten som å eta syltetøy med skei, det er jo fantastisk at det er lov. 

Stikkelsbær med hylleblom

500 gram stikkelsbær, reinsa

1 dl hylleblomsaft 

1-2 dl vatn

Sukker

2 ts potetmjøl, 1 dl vatn

Ha bær, saft og vatn i ein kjele. Kok opp og la småkoka forsiktig til nokre av bæra har gått i oppløysing, men kort nok til at det er nokre heile bær att - av estetiske hensyn. 

Ha i sukker etter smak. Er hylleblomsafta di søt frå før treng du nok mindre sukker. 

Det enormt stor skilnad på hylleblomsafta frå IKEA og den eg kjøpte på Gotland i august. Den siste er mindre søt, tjukkare og meir intens på smak. Og eigentleg mykje betre. 

Når bland potetmjøl ut i vatn og hell i ein tynn stråle medan du rører litt forsiktig. Kunsten er å balansera mellom å unngå at bæra blir øydelagde, og samstundes som ein unngår geleklumpar.

Ha på glas (ÅH! Den tilfredsstillande lyden av eit glas som poppar når det forsegler seg!) og spar til seinare, eller la tjukne og kjølne og server når du er klar. 

Stikkelsbær er so vakre og gode! Spenstig, stramt skinn, mjukt og søtt indre. For ikkje å snakka om kor flotte dei er i motlys - lysande klodar på greina. Det ser ut som dei lyser av seg sjølv.  Og so den ekstra spaninga med dei kvasse tornene då. Det er berre på sin plass å sitera Inger Hagerup. 

“Søte bløte stikkelsbær. 

Hvorfor vokser du på så sinte trær? 

Hvorfor kan du ikke neste vår, 

vokse på en eplegren?

 Sånn at jeg kan få plukket deg,

 uten å få stukket meg!”

I just KÅL to say...

I love you.

Grønnkål er stor og kraftig og vakker. Tidvis litt grov, men riktig behandla er det deilig, deilig.

For ei tid sidan såg eg denne interessante saken med forfattarar sine oppskriftstips, og merksemda mi vart fyrst tend ved Jonathan Franzen sin enkle, kjekke rett: Pasta med grønkål.  Eg ler av introduksjonen  oppskrifta har fått:


 We want to make fun of Jonathan Franzen for calling this garlicky pasta “handsome,” “private,” “erotic” and “virtuous,” but we want to eat it so much that we can’t quite bring ourselves to give him any lip.

Det er noko corny med orda han brukar for å skildra retten sin, den gode mannen. Men middag som er enkel å laga, billeg og sunn er alltid velkomen i min heim. Og særleg enkle, men deilige forslag til å bruka favorittingrediensar som eg ikkje har prøvd ut i so mange oppskrifter før.

Me gjorde eit par endringar då. Det eine er safransoljen eg kjøpte på ferietur til Gotland i august. Og det andre er akkurat det Franzen kallar vanhelligelse: me reiv parmesan over. Me har no heller aldri vore so opptatt av det heilage.

Pasta med grønkål, på enklaste vis.

• Riv passelege bitar av grønkålen, ikkje ta med grov stilk. 
• Kok pasta, fx spaghetti i salta vatn.
• Hakk kvitlauk fint, steik den i olivenolje til den lukter deilig og er litt brun. Pass på at den ikkje blir brent! Brent kvitlauk er gresseleg. 
• Hell pastaen over i dørslag, ta av litt pastavatn til neste punkt.
• Damp kålen i litt av vatnet til den fell saman og blir mør. 
• Bland kål, pasta og olje med kvitlauk, kverne litt pepper over. Hell også over litt safranolje hvis du har, i tilfelle du og har vore på gotland eller noko.
• Server med parmesan om du er rampete, utan dersom du er tru mot skrifta. 

innom for å vatna blomane

Sommaren med dei store grytene går snart mot haust og kvardag.
Verdas finaste fyr har fyrste dag i vaksenjobb i morgon, eg har jobba i heile sommar. Det har regna stadig, me har ikkje vore på langferie, me skal ikkje reisa nokon stad. Men det går bra, det har vore ein fantastisk innhaldsrik sommar likevel, høg på god mat, gode folk og kjekke opplevingar. Festival og bursdag.

Og i dag kjøpte eg billettar for å dra hit. OI! Det var heilt spontant, og eg kunne ikkje gjort det hadde eg ikkje nett hatt bursdag og fått masse pengar. Eg har spanderbuksene på, Henning skal få vere med.

Pappa har sagt at det som ein ikkje har med seg i hovudet eller magen er ikkje verdt å ha med seg etter ferien. Eg ser den, høyner med minnekortet på fotoapparatet - og lurer på om torsdagen kjem til å føya seg inn i rekka av fantastiske rettar og opplevingar frå sommaren 2012.

Take it away, gutar. Eg er klar! 

Verdensteatrets Magiske Dunderhonning

Operasongarar, repetitør og instruktør kjem sigande inn frå låven klokka 22. Det same gjer arkitekt og byggesvein frå skogen, der badstova no er panelkledd og snart klar for å bli  inntatt av Hjorth og andre festivaldyr.

Og då står me klare på kjøkenet, operalysmeister Eirik og eg.

 Eg har laga vaflar og Eirik har kokt Verdensteatrets Magiske Dunderhonning. Flott namn? Flott drikk! 

Prinsippet bak magien er ganske enkelt. Du tek ganske enkelt to ingrediensar som ein i utgongspunktet ikkje trur har noko med kvarandre å gjere, og so gjer du noko heilt uventa med dei.

I dette tilfellet: Hell 1,5 liter cocacola i ei gryte. Skrell og del ei ingefærrot i store bitar og ha oppi brusen. Kok. Dess lenger det kokar, dess betre seier Eirik. Server varmt. 

Dette har Verdensteateret visstnok lært i Kina, mest truleg av ein vis mann. Drikken er søt og sterk, og alle operasongarane syntes det kjentes ut som den er veldig god for stemma.

Ein annan vis mann skreiv ein gong at katten er varast i garden. Katten her heiter Arne Næss, og eg er jammen ikkje heilt sikker på om han har blitt særleg var enno. Førebels er han ein leiken, pubertal kar, som jakter på føtene våre under bordet og likar seg best der det er nokon han kan leikebita i fingrane eller gå i vegen for på anna vis. 

  

Fisk til ein skokk!

Mesteparten av tida er Loddgarden i Melhus ein ganske vanleg, roleg gard i Melhus. Men ikkje no! No er det snart festivaltider, og det kjem stadig fleire til I dag kom eit lite lass orkestermusikantar også, i tillegg operasongararane, teknikararane, frivillige sjauarar, badstubyggarar og fleire til - so i dag var me ikkje mindre enn 18 til bords. Det er festivalforpleining, det!

Gislaug har tatt frisørbuksa på. 

Det var ei lita stund i dag tidleg, då det gjekk opp for meg akkurat kor mange eg skulle laga middag til, at eg kjente eit snev av stress. Men det enkle er ofte det beste, so eg tenkte langpanna og eg tenkte lauk, paprika, fisk og tomatsaus. Heldigvis var Henningen med og handla so me var to hovud som tenkte ut fiskemengda. Og då vart det gjort.

Loddgardens fiskemiddag for festivalfolk

til ca 20 personar.

• 8 lauk
• 7 paprika
• 4 pk frossen torsk a 900 gram
• 6 boksar hakka tomater
• Laupstikke frå hagen
• Salt, pepper, og krydderet som er for handa

Legg fisken i botn av 2 langpanner.

Del lauk i båtar og paprika i strimlar, og fordel utover.

Hakk opp laupstikke og dryss over, salte og pepre.

Hell over tomatboksar, tre i par langpanne.

Set i omn med varmlufta på, og ca 200 grader.
Det stod om lag ein time og eit kvarter, men fisken var frosen då eg sette det inni, so om filetane er tinte treng det nok mindre tid. 

Me hadde kokte poteter til, eg kokte 5 kg fine nypoteter, og det var rikeleg. Det var rømme til og, som gjorde seg utruleg godt. Særleg den eine rømmen, som det var rørt riven peparrot inn i! Sterkt og deilig, men litt for sterkt for dei som ikkje var førebudd på det, smilefjes. 

Langbordet har plass til tolv, so me åt i to omgangar. Det er ikkje ofte eg et middag medan ein strykekvartett øver i naborommet. Det  kallar eg taffelmusikk!

Alle blei mette, og dei sa det var godt utan at eg hadde spurd fyrst. Det tek eg som eit godt teikn!

Det er kjekt å ta utfordringa og oppdaga at eg kan, men eg trur ikkje eg skal satsa på å bli industrikokk med det fyrste. 

Ettermiddagskaffi for cellisten med festivalens flottaste namn: Ivan Valentin

Medbrakte, sjølvsådde kornblomar i kveldssola. 

Festival, dugnadsmat og morgonstemning

Det er jammen ikkje ofte eg skriv poetiske beretningar om morgonstundene mine. Stort sett fordi dei er so sjeldne. Eller korte. 

Men når me vakna klokka 7 av at kattungen hoppa opp i senga mellom oss og maler so det høyres ut som ein middels motorbåt. Når utsikta ved kaffibordet er morgonlys over grøn åker.

Når festivalstemninga sakte siv inn i kvar krok på tunet i takt med at badstova reises ved fossen og operaen tek form på låven. Når gangen fylles opp av sko etter som fleir og fleir festivallagarar meir eller mindre flytter inn. 

Når Henningen og eg er fyrst til å stå opp i hovudhuset og rekk å førebu middagen (eg) og å setja ein brøddeig (han) medan me høyrer på Neil Young før dei andre står opp. 

Då er dagen i dag verdt å skriva om. Eg legg tilogmed ut ein liten video av den utruleg lekre lyden kyllingfiletar lagar når dei blir blanda med marinade. 

Eg legg ut oppskrifta på det eg har gjort so langt, sjølv om ingen har smakt på dette enno. I verste fall får eg sletta heile posten hvis det viser seg å vera heilt katastrofalt.

Dagens dugnadsmiddag: Kylling med persille, tabasco og pepperrot

Marinade:

• Olje
• Honnning
• Sitronsaft
• Tabasco
• Riven peparrot
• Persille (eg brukte tørka, men det var fordi det var det som stod her)
• Krydder, fx kyllingkryddermix med pepper, paprika, koriander og sennepsfrø

Dette blanda eg saman. Eg laga i to rundar, ein bolle til grønsakene og ein til kyllingfileten. Det er ikkje lett å angje mengder men til kvar av rundane brukte eg omlag 2 ss kvar av honning, sitronsaft og riven peparrot, i tillegg til mange dæsjar tabasco (6-7 rist på flaska), krydder so det monar og olje til ynskt mengd. Dette piska eg godt saman med gaffel i bollen, slik at olja emulgerer med resten og det blir ein fin, heilskapleg marinade. So blanda eg det i to bollar med: 

• 1 kg gulrøtter, vaska og kutta i stavar
• 1 stort sellerirothovude, kutta i stavar
• 2 kg kyllingfilet i store bitar

Dette skal serverast med saltbakt mandelpotet og kyllingsaus i 16-tida i dag. Sjølv er eg på jobb på den tida. Håper det blir godt for festivalfolket!

Plakaten er komme! Operainstruktør og festivalsjef er glade.

Middaglaging minutt for minutt - eit realitykonsept

Liveblogging! Noja, kanskje ikkje heilt, men det er i alle fall skrive undervegs. Klokka er 17.00, Henning er på veg heim og han har kjøpt steinbitfilet.

Eg har konsultert med kjøleskapet og internetten, og funne ut at eg skal steika den, moglegeins med pankosmular og i alle fall med masse krydder. So skal eg laga ein saus/stuing med sider, sennep og spinat. Og sitrontimian, sidan eg har ei stor plante eg knapt har brukt.

Men aller fyrst skal eg rydda kjøkenet dødsfort.

17.14. Okei, no er oppvaskmaskina tømt og fylt igjen, benken er rydda, og eg må berre tørka over benkeplata før eg går i gong med å reinsa spinat.

17.22. Henning er på bussen, og eg oppdagar at spinaten er frossen. Interessant.

17.32. Eg tok feil, Henning kom heim tidlegare enn eg trudde. Spinaten er ferdig reinsa, fiskefiletane er skylt og eg må ta stilling til kva eg skal gjere med resten av dei grøne på biletet eg tok pre-spinatrens.

17.35. Pepper, cayennepepper, paprika, køfteblanding og ein dæsj gurkemeie for the fun of it. Og panko-brødsmular. 

17.51

Broccoli, vårløk og spinat er surra i sennep og sider. Dei er møre og straks ferdige. Fisken derimot, som er steikt for kort på for lav varme sånn at pankosmulane kun er marinert i olje og ikkje blitt brune, treng å stå litt lenger i omnen før den er klar til å etast. 

18.00 No byrjer Dagsnytt 18. Eg er so svolten at eg er rastlaus. 

18.26 Takk for mat. Det var litt godt, men eg hadde ikkje hjartet heilt med då eg steikte fisken. Det tek eg sjølvkritikk for. No skal me drikka kaffi og høyra resten av Dagsnytt 18. 

Over og ut.